Amstel Gallery
Amstel Gallery Features established and emerging artists.
Kunsthandel Marcel Gieling
schilderijen, grafiek, sculpturen en toegepaste kunst vanaf 1900 tot heden.
Kijk voor exacte data agenda, exposities, stock, openingstijden en aanvullende informatie altijd even op de website van Oude Lutherse Kerk!!
Oude Lutherse Kerk
Rubrieken: divers architectuurWebsite: onbekend
Adres: nederland, noord holland, amsterdam, singel 411, 1012wn (lokatie)
(Kunstroute vanaf Oude Lutherse Kerk)
De Oude Lutherse kerk aan het Spui, hoek Singel te Amsterdam, is gebouwd op de plaats waar vroeger de huiskerk van de Lutheranen stond. De kerk is in de periode 1632-1633 onder leiding van Wessel Becker en Willem van Daelen gebouwd.
Aula
De kerk wordt behalve voor godsdienstige bijeenkomsten ook voor andere doeleinden gebruikt. In 1790 hield de Mij tot Nut van 't Algemeen haar eerste algemene vergadering. Sinds 1961 huurt de Universiteit van Amsterdam de kerk en bijgebouwen door de week voor het universitaire bedrijf. De kerk fungeert als aula voor oraties en promoties en ook worden er congressen gehouden. Door dat medegebruik beschikt de kerk ook over allerlei technische hoogstandjes.
Dit historische kerkgebouw is de plaats voor uiteenlopende activiteiten. Er zijn de zondagmorgendiensten (aanvang 10.30 uur) die allen een bijzondere kleur hebben. Er zijn themadiensten en zogenaamde pastorale diensten (uitgaande van het HuisophetSpui) en natuurlijk worden alle grote christelijke feestdagen er feestelijk gevierd. Ieder jaar is er een symposion. Daarnaast is het de plaats waar maandelijks door het barokensemble De Swaen cantates van Bach worden uitgevoerd (laatste zondag van de maand, 15.00 uur) en van het zangproject "Voor wie van zingen houdt" (eerste zondag van de maand, 14.00 uur). Door de week is het gebouw in gebruik als Aula van de Universiteit van Amsterdam.
Al vanaf 1600 werd op deze plaats, een pakhuis genaamd De Vergulden Pot, gekerkt. Via aankoop van naastgelegen panden werd de oppervlakte van de kerk steeds groter. In 1631 gaf de stad Amsterdam toestemming om in plaats van de zeven gebouwen een nieuw kerkgebouw te plaatsen. In 1633 werd de kerk in gebruik genomen.
De kerk is gebouwd op een onregelmatig grondvlak. Het inwendige is rechthoekig van vorm, omgeven door galerijen, rustende op Ionische, Toscaanse en Dorische zuilen. De huidige preekstoel stamt uit 1640.
In de kerk bevindt zich een Bätz/Johan Frederik Witte-orgel uit 1886.
Door het verzakken van de fundering werd in 1925 een grondige restauratie uitgevoerd. De architect A.A. Kok liet de zerkenvloer lichten en de graven ruimen. Ook overbodige betimmeringen werden verwijderd. De oorspronkelijke glas-in-lood-ramen waren al in 1774 vervangen. Bij de laatste restauratie uit 1984-1986 in het interieur grotendeels naar oude situatie teruggebracht.
In het bijgebouw is bij de laatste restauratie naast de historische Trouwzaal uit 1885 ook plaats ingeruimd voor de Tetterode-bibliotheek van de architect K.P.C. de Bazel. Het betreft hier een belangrijk Jugendstilmonument oorspronkelijk in 1917 ontworpen voor de drukkerij van Tetterode.
De Oude Lutherse aan het Spui dateert uit 1633, maar had op dezelfde plaats al voorlopers. Vanaf 1588 is er sprake van een echte lutherse gemeente omdat er toen voor het eerst een geschreven geloofsbelijdenis werd ingeleverd bij de burgemeesters van Amsterdam en de eerste predikant werd beroepen. In februari 1600 kreeg de gemeente een vaste plek van samenkomst in 'een packhuys staende beneden Spuy en genaemt Den Vergulden Pot'. In de loop der tijd werden de naastgelegen pakhuizen gekocht en in 1631 gaf de overheid toestemming op de plaats van de pakhuizen een ordentelijke kerk te bouwen. Aan de Spuizijde wordt de oorspronkelijk uit zeven huizen bestaande rij als het ware nagebootst in zeven geledingen die ook vandaag de dag nog duidelijk zijn te herkennen. In 1633 werd op Eerste Kerstdag de kerk in gebruik genomen met een inwijdingspredikatie door ds Casparus Pfeiffer.
Het was de tijd waarin Rembrandt in Amsterdam schilderde en er een aanvang wordt gemaakt met de bouw van het nieuwe stadhuis, het latere Koninklijk Paleis, op de Dam. Het was ook de tijd waarin de heersende religie (de gereformeerden, later de hervormden genoemd) zelf kerken bouwde, zoals de Zuiderkerk in 1612, de Noorderkerk in 1623 en de Westerkerk in 1631. De bouw van de Oude Lutherse Kerk was daarvan nogal afwijkend. Trouwens de kerken van de overige dissenters, zoals de remonstranten en doopsgezinden, leken meer op die van de lutheranen dan op die van de calvinisten.
De leiding bij de bouw was in handen van Wessel Becker en Willem van Daelen. Het werd een zaalbouw met aan drie zijden balkons die tot twee- of driehoog gaan. Men noemde deze 'hangcameren'. Aannemelijk was dat het gebruik van de etages in de pakhuizen, waar meestal de vloeren gedeeltelijk worden weggebroken om in de open ruimte een kansel neer te kunnen zetten en de gemeenteleden dus op de overgebleven vloeren van de diverse etages konden zitten, leidde tot de opzet met de balkons. In elk geval konden zo enkele duizenden hun plaats vinden in de kerk. De galerijen werden gesteund door pilaren. De eerste galerij rustte op zandstenen Toscaanse zuilen. De tweede galerij werd ondersteund door houten Dorische zuilen en tenslotte werd het dak geschraagd door Ionische zuilen, eveneens van hout. De huidige preekstoel stamt uit 1640 en stond los in de ruimte, omgeven door een doophuis waarbinnen doop en avondmaal werden bediend.
Orgelbouwers begraven in de kerk
Van 1674 tot 1866 werd er in de kerk begraven. Vóór die tijd was dat een privilege van de calvinistische kerken, ná die tijd werd het om hygiënische redenen verboden. In de kerk werden naast vele anderen de lutherse orgelbouwers Christiaan Müller en Johann Strumphler begraven.
Orgels
Het eerste orgel van de kerk werd in 1658 geplaatst op het eerste balkon tegenover de preekstoel. Het was van de hand van Jan Norel uit Kalkar. In 1690 kreeg Johannes Duyschot de opdracht het instrument te vergroten. Toen hij er in 1693 mee klaar was, stond het orgel precies aan de andere kant van de kerk, achter de kansel en reikte bovendien tot het dak. De lutherse schilder Philip Tideman (1657-1705) schilderde de orgelkas en in de balustrade aan weerszijden kwamen acht zogenaamde grisailles met zinnebeeldige voorstellingen. Deze zijn nog altijd aanwezig in de kerk. Het orgel van Duyschot werd in 1886 vervangen door het huidige orgel van J. Frederik Witte van de firma Bätz & Co. De vervanging was niet alleen nodig omdat het oude orgel veel mankementen vertoonde, maar vooral door de verandering van de smaak der mensen. De kas van het oude orgel ging naar het nieuwe Rijksmuseum. Vanaf 1951 vormt deze het prachtige omhulsel van het orgel in de Nieuwe Kerk te Middelburg.
Meer agenda en cultuur van amsterdam en omgeving