(Kijk voor exacte data, openingstijden en aanvullende informatie altijd even op de website van Museum het Valkhof!!)
Datum: // <> // Titel: De laatste uren van Herculaneum Lokatie: Museum het Valkhof in nijmegen, gelderland, nederland
Verwoest door de Vesuvius, 24 augustus 79 Op 24 en 25 augustus van het jaar 79 kwam er een einde aan al het leven in het Romeinse stadje Herculaneum. Een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius verwoestte toen een groot gebied aan de Golf van Napels. Ook buurstad Pompeii - vandaag de dag jaarlijks bezocht door 2 miljoen mensen vanuit de hele wereld - werd getroffen. Een lawine van gloeiend hete as vaagde het stadje Herculaneum van de aardbodem. In 1709 werd Herculaneum ontdekt. De opgegraven antieke kunstwerken baarden onmiddellijk opzien in heel Europa. De menselijke dimensie van de catastrofe werd pas zichtbaar in 1982. Op het toenmalige strand van Herculaneum vond men een reeks botenhuizen met daarin honderden skeletten: mannen, vrouwen en kinderen hadden daarin een toevlucht gezocht, maar allen waren ze binnen enkele seconden gedood door de gloeiend hete lavastroom. Voor het eerst wordt nu buiten Italië een tentoonstelling gewijd aan Herculaneum, dat nooit zo bekend is geworden als Pompeii. Grote wandschilderingen en beelden van marmer en brons tonen de rijkdom van het stadje kort voor de ramp. Verkoolde meubels en levensmiddelen zijn de stille getuigen van het leven van alledag. De skeletten van de slachtoffers zoals ze zijn aangetroffen maken de verschrikkingen van het moment bijna voelbaar. Kunstvoorwerpen uit de 18de eeuw laten zien hoe de ontdekkingen in Herculaneum leidden tot een nieuwe stijl in Europa, het classicisme. In 2005-2006 reisde de tentoonstelling langs vier steden in Duitsland: Haltern, Berlijn, Bremen en München en trok zo?n vijfhonderdduizend bezoekers. Daarna wordt deze unieke expositie alleen nog in Nijmegen getoond.
?Als twintigjarige bezocht ik Pompeji (en het nabijgelegen Herculaneum, dat hetzelfde lot trof als Pompeji) en ik was meer dan geroerd. Hier lag een ander universum - een wereld van ver weg - opgegraven en opengelegd. Ik kon er doorheen lopen en doen alsof ik een Romein op vakantie was?. (Boudewijn Büch, uit: De kiezen van de keizer, Gent 2000).
Zo?n tweeduizend jaar geleden voltrok zich in Italië de grootste natuurramp van de Oudheid. Op 24 augustus 79 werden Pompeii en Herculaneum - Romeinse plaatsen aan de idyllische Golf van Napels - verwoest door een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius. Binnen enkele uren hield alle leven op te bestaan. Herculaneum is altijd verborgen en onbekend gebleven naast de toeristentrekker Pompeii. De vondsten die in Herculaneum zijn gedaan, zijn uniek en absoluut opzienbarend. Voor het eerst kan men nu - buiten Italië - de grootste kunstschatten bewonderen uit Herculaneum. Maar ook staat men oog in oog met voorwerpen uit het leven van alledag, en met skeletten van mensen die slachtoffer werden van de ramp. De tentoonstelling vertelt over de ongekende rijkdom van Herculaneum en maakt het menselijk drama van de ramp voelbaar.
?De laatste uren van Herculaneum. Verwoest door de Vesuvius, 24 augustus 79? reist vanaf mei 2005 door Duitsland, en trok al honderdduizenden bezoekers. De laatste halte is Museum Het Valkhof in Nijmegen - oudste en belangrijkste Romeinse stad van Nederland. Er worden in Nijmegen minimaal 75.000 bezoekers verwacht. Hiermee heeft het museum een nieuwe toptentoonstelling in huis, na het succes van de gebroeders Van Limburg-expositie in 2005. De expositie vindt hier plaats van 1 december 2006 tot en met 18 maart 2007.
Kunstschatten. In Museum het Valkhof ziet men Romeinse kunstschatten van ongekende allure, waaronder manshoge bronzen beelden, marmeren sculpturen en kostbare muurschilderingen. Ze zijn afkomstig uit openbare gebouwen en uit de villa?s waar de rijken van Herculaneum leefden. Ook kan men fraaie sieraden bewonderen, luxe bronzen meubilair en prachtig vaatwerk. Uit de ?Villa dei Papiri? toont het museum originele papyrusrollen die, met 1100 andere daar aangetroffen boekrollen, de enige en best bewaarde Romeinse bibliotheek vormen.
Menselijk drama. De tentoonstelling maakt het persoonlijk drama van de vulkaanuitbarsting voelbaar. Afgietsels van skeletten van mannen, vrouwen en kinderen in doodsangst, tonen de verschrikkingen van het moment. Men ziet nog wat ze nog van huis meenamen: sieraden, glaswerk, een beursje met munten. Een andere stille getuige van menselijk leed is een leeg houten kinderwiegje. Archeologen troffen het met babyskeletje aan in een woning. Maar er zijn ook alledaagse voorwerpen. Wie zag eerder 2000 jaar oud brood, dadels, vijgen en eieren?
Vulkaanuitbarsting en Classicisme. Computeranimaties, muurgrote foto?s en tal van filmbeelden laten de verwoestende werking van vulkaanuitbarstingen zien. Ze geven een indrukwekkende reconstructie van de laatste uren van Herculaneum. Tot slot kan men genieten van schilderijen en porselein uit de 18de een 19de eeuw, gemaakt door kunstenaars voor wie de antieke vondsten in Herculaneum en Pompeii een bron van inspiratie waren.
Verborgen schatten van Herculaneum versus toeristentrekker Pompeii. In tegenstelling tot Pompeii is Herculaneum voor het grote publiek verborgen en onbekend gebleven. De vondsten die in Herculaneum zijn gedaan, zijn echter uniek in hun soort. Bij opgravingen troffen archeologen uniek organisch materiaal aan: menselijke skeletten, houten meubels en deuren en zelfs voedsel. In Herculaneum werd alle leven op 24 augustus 79 verzegeld, omdat er geen zuurstof bij de objecten in de gestolde vulkanische massa kon komen. Nu, zo?n 2000 jaar later, zijn daarom de vondsten in ongekend gave toestand zien.
Herculaneum was door de uitbarsting van de Vesuvius bedolven onder een 25 meter dikke laag vloeibare massa, die hard werd als steen. De opgravingen vorderden moeizaam. Herculaneum is vandaag de dag pas voor een kwart blootgelegd. Archeologisch onderzoek blijft complex en tijdrovend, ook omdat op de bedolven stad een moderne stad is gebouwd, Ercolano.
Pompeii trok meer aandacht van het publiek. De opgravingen verliepen er relatief makkelijk. De uitbarsting van de vulkaan had deze stad immers ?slechts? bedekt met een 3 tot 6 meter hoge laag lichte puimsteentjes. Bijna 75 % van de oude stad Pompeii is opgegraven.
Samenwerking ?De laatste uren van Herculaneum? maakt vanaf mei 2005 een tour langs Haltern, Berlijn, Bremen en - momenteel - München, en trok al honderdduizenden bezoekers. Het laatste station is Museum Het Valkhof in Nijmegen - oudste en belangrijkste Romeinse stad van Nederland ? met de grootste en belangrijkste verzameling Romeinse archeologie van Nederland. Na Nijmegen gaan de objecten retour naar Italië, naar het Archeologische Nationaal Museum in Napels en naar het huidige Ercolano. De expositie is een co-productie van het Westfälisches Römermuseum in Haltern, de Antikensammlung in het Pergamonmuseum in Berlijn en het Focke-Museum in Bremen. De totstandkoming is mede te danken aan de archeologische dienst van Pompeii, het Museo Nazionale Archeologico in Napels en de Biblioteca Nazionale in Napels. De tentoonstelling in Nijmegen wordt gerealiseerd in samenwerking met bovengenoemde musea, de Archäologische Staatssammlung München en de afdeling Klassieke Archeologie van de Radboud Universiteit Nijmegen. Nijmeegse archeologen en Herculaneum. Twee archeologen van de Radboud Universiteit Nijmegen, Eric Moormann en Stephan Mols, die veelvuldig onderzoek hebben gedaan in Herculaneum, hebben de rijk geïllustreerde Nederlandse tentoonstellingsgids geschreven: ?De laatste uren van Herculaneum? (? 15,-).
De natuurramp van 24 en 25 augustus 79. Op 24 en 25 augustus van het jaar 79 na Christus kwam de Vesuvius tot uitbarsting. Een kolkende lawine van 500 graden hete as en lavasteen stortte van de hellingen omlaag over Herculaneum, niet ver van Pompeii. Herculaneum werd bedolven onder een vulkanische massa van wel 25 meter hoog. Aan het leven van zo?n 4000 inwoners kwam een einde. Herculaneum moet indertijd een levendig plaatsje zijn geweest aan de idyllische Golf van Napels. Geliefd bij rijke Romeinse burgers, die er in hun luxe villa?s verkoeling vonden. Maar ook woonden in Herculaneum ambachtlieden, slaven en ?gewone? burgers. Tempels waren er, badhuizen, een marktplein met winkelstraten en een groot theater.
Uniek ooggetuigenverslag. Van de ramp bestaat een uniek ooggetuigenverslag. In een brief aan de geschiedschrijver Tacitus beschreef de Romeinse schrijver Plinius de Jongere de uitbarsting van de Vesuvius. Zijn oom Plinius de Oudere - admiraal van de Romeinse vloot - kwam hierbij om het leven. ?We hadden nog maar net plaatsgenomen, toen het nacht werd. Maar niet zoals bij een maanloze hemel met een zware, laaghangende bewolking, maar zoals in een gesloten ruimte, waar men het licht had uitgedaan?. Je hoorde vrouwen huilen, kinderen jammeren, mannen schreeuwen; de een riep om zijn ouders, de ander om zijn kinderen, weer anderen riepen om hun mannen of vrouwen en trachtten ze aan de stem te herkennen (?) velen smeekten uit angst voor de dood, velen baden tot de goden, anderen wederom verklaarden dat er nergens meer goden waren. De laatste, eeuwige nacht zou over de wereld zijn aangebroken?. Plinius de Jongere in zijn brieven aan Tacitus, 79 na Chr.
De ontdekking in 1709. Herculaneum werd in 1709 bij toeval ontdekt, enkele tientallen jaren vóór Pompeii. Bij de aanleg van een waterput stuitte een boer op bewerkte blokken marmer uit de Romeinse tijd. Ze maakten deel uit van een Romeins theater. Via mijnschachten ging men systematisch op zoek naar meer. Onder het vulkanisch gesteente werden de grootste Romeinse kunstschatten aangetroffen. De eeuwenoude vondsten baarden van meet af aan opzien. Uit alle landen van Europa kwam men naar Italië om de spectaculaire ontdekkingen met eigen ogen te zien. Voor schrijvers, architecten, schilders en kunstenaars uit heel Europa waren de Romeinse voorwerpen een bron van inspiratie. Zo bezochten Goethe, Hans Christian Andersen en de schilder William Turner de spectaculaire opgravingen. De ontdekking van Herculaneum en Pompeii leidde tot een nieuwe stijl in de beeldende kunst, architectuur en literatuur in de 18de en 19de eeuw: het Europees classiscisme.
Vondst skeletten in 1982 geeft nieuwe kennis over inwoners. Bij de opgravingen vanaf 1709 zijn nauwelijks slachtoffers van de natuurramp gevonden. Pas in 1982 werden langs het vroegere strand van Herculaneum in botenhuizen honderden skeletten ontdekt. Mannen, vrouwen en kinderen hadden tevergeefs gewacht op boten, die hen in veiligheid zouden brengen. De skeletten - soms in omarming - maken de menselijke dimensie van de ramp op aangrijpende wijze zichtbaar en voelbaar. Recent onderzoek heeft aangetoond dat deze mensen zijn omgekomen door verstikking en dat hun lichamen door de enorme hitte als het ware zijn uitgedroogd. De skeletten bieden een schat aan informatie over de mensen die in Herculaneum leefden: of ze man of vrouw waren, hoe ze er uit zagen en wat hun leeftijd was. Maar ook weten we nu wat ze aten, welke ziektes ze hadden en wat hun maatschappelijke status was. Was men smid, visser, of een de vele rijken die slaven voor zich lieten werken?
