(Kijk voor exacte data, openingstijden en aanvullende informatie altijd even op de website van Stedelijk Museum Alkmaar!!)
Datum: // <> // Titel: Hoogtepunten van het Groninger Expressionisme Lokatie: Stedelijk Museum Alkmaar in alkmaar, noord holland, nederland
Deze zomer toont het Stedelijk Museum Alkmaar de hoogtepunten van het Groninger expressionisme. De felgekleurde schilderijen zijn afkomstig van de kernleden van de kunstenaarsvereniging De Ploeg: Jan Altink, Johan Dijkstra, Jan Jordens, George Martens, Hendrik Werkman en Jan Wiegers. Hun gloeiende landschappen en indringende portretten zijn onverminderd krachtige gevoelsuitingen van kunstenaars die in hun tijd veel beroering veroorzaakten.
Zij verbeelden het Groninger land met z'n wegen, kanalen en boerenbevolking op een manier die nieuw is in de Nederlandse schilderkunst. In hun doorleefde schilderijen, herkenbaar aan een hoge horizon en grote kleurvlakken, is steeds de relatie tussen mens en aarde voelbaar. Kenmerkend zijn de uitgestrekte velden met in de verte de contouren van een dorp of het silhouet van een stad en het gebruik van niet-realistische kleuren. Met hun interpretaties van het Groninger landschap leveren ze een geheel eigen bijdrage aan de ontwikkeling van de moderne kunst aan het begin van de twintigste eeuw. Het zijn jonge kunstenaars die in 1918 De Ploeg oprichten op zoek naar nieuwe uitdrukkingsvormen aansluitend bij hun expressionistisch getinte levensgevoel. De drang naar vernieuwing en hartstocht wordt mede ingegeven door het werk van hun beroemde voorgangers Paul Cézanne en Vincent van Gogh. Toch zullen niet Franse, maar uiteindelijk vooral Duitse invloeden het Groninger expressionisme wezenlijk gaan bepalen.
Als Jan Wiegers in de jaren 1920 - 1921 in Zwitserland verblijft om te herstellen van een longaandoening, ontmoet hij daar de schilder Ernst Ludwig Kirchner, de voorman van het Duits expressionisme. Kirchner vindt zijn inspiratie in de bergdorpen en bij de boerenbevolking. Zijn stijl en techniek worden door Wiegers in Groningen geďntroduceerd en door andere kunstenaars omarmd als een nieuwe wijze om emoties te verbeelden. De aan Kirchner ontleende op kleur en vlak gerichte stijl ervaren zij als mogelijkheid om het Groninger landschap op oorspronkelijke wijze vorm te geven.
Zijn techniek waarbij olieverf wordt gemengd met een mengsel van bijenwas en wasbenzine, waardoor de verf snel droogt, biedt grote voordelen voor het werken in het open veld. In deze was/olieverf kunnen de meeste landelijke taferelen ter plekke worden vastgelegd waarbij de kleurwerking optimaal blijft.
De expressionistische levenshouding en mentaliteit spreken ook uit de portretten die de schilders van elkaar maken. Het zijn geen realistische weergaven, maar kleurrijke en expressieve uitingen van het contact tussen vrienden. De vrijheid die de kunstenaars hierbij voelen levert sterk uiteenlopende typeringen op. Ze behoren tot de hoogtepunten van het Groninger expressionisme.
Behalve schilderijen zijn in de tentoonstelling tekeningen, robuuste houtdrukken en etsen opgenomen.
De grafiek van de Groninger expressionisten behoort tot het beste wat er in Nederland in die tijd wordt gemaakt. Vanuit hun behoefte aan elementaire ambachtelijkheid experimenteren de kunstenaars met allerlei nieuwe technieken. Naast de schilderijen geven deze grafische uitingen een beeld van de bloeiperiode van het Groninger expressionisme. Het bijzondere drukwerk dat Hendrik Werkman voor De Ploeg maakte, komt ook in deze periode tot stand.
De tentoonstelling is samengesteld door Han Steenbruggen, conservator van het Groninger Museum.Het Groninger Museum en vele particuliere bruikleengevers verleenden hun medewerking om deze hoogtepunten van het Groninger expressionisme opnieuw te verenigen.
Vuurrode dorpen! Wind wuivend de kruinen der bomen, helle dorpen, rood, groen en wit. Giftiggele koolzaadvelden met miljoenen bijen, triljoenen insecten. Goud het broze riet in 't voorjaar, als de noordewind blauw vuur slaat uit de watertochten. Geel het koren in de zomer, zweterige zwarte knechten en bloeiende meiden, sterk en weelderig als de grond die vruchtbaarheid braakt. Johan Dijkstra
Boek Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Schilders van de velden. Hoogtepunten van het Groninger Expressionisme door Han Steenbruggen. Verkrijgbaar in de museumwinkel, Canadaplein 1, 1811 KE Alkmaar. Prijs ? 19,50.
