Dit najaar is voor het eerst in Nederland een overzichtstentoonstelling te zien van de Indiase fotograaf Dayanita Singh. Singh wordt internationaal gewaardeerd om de sterk sprekende en poëtische kwaliteit van haar foto’s. De tentoonstelling bevat zowel haar oudere, documentaire werk in zwart-wit, als haar nieuwste, meer abstracte series in kleur. Singh is begonnen als fotojournalist maar richt begin jaren negentig haar camera steeds meer op haar eigen omgeving. Zo ontstaan de formele en monumentale portretseries van haar familie en vrienden uit welgestelde kringen in Calcutta en Bombay. Veel van haar latere foto’s gaan over afwezigheid, over mensen die zijn weggegaan of nog weg zullen gaan. Hun afwezigheid wordt tastbaar in verlaten kamers, lege ruimtes en in opmerkelijke stillevens van dagelijkse objecten. Ook in haar nieuwste serie Dream Villa (2010) zijn mensen nadrukkelijk afwezig maar tegelijkertijd alomtegenwoordig in de details en zelfs in de kleur en het licht. In Dream Villa verandert de stad ‘s nachts in een uitgestorven, surreële wereld die een eindeloos scala aan interpretaties en betekenissen mogelijk maakt.
Deze tentoonstelling is georganiseerd door Fundación MAPFRE in samenwerking met Huis Marseille.
Dit najaar presenteert Huis Marseille voor het eerst in Nederland een overzichtstentoonstelling van de Indiase fotograaf Dayanita Singh (New Delhi, 1961). In 2008 ontving zij een onderscheiding van het Prins Claus Fonds voor haar scherpzinnige visie op het moderne leven in India en voor het introduceren van een nieuwe esthetiek in de Indiase fotografie. Singh wordt internationaal gewaardeerd om de sterk sprekende en poëtische kwaliteit van haar foto’s, waarin zij de lichtval en beeldopbouw zo zorgvuldig componeert dat er een subtiel commentaar ontstaat op de Indiase maatschappij en haar geschiedenis.
Dayanita Singh is opgeleid als fotojournalist aan het International Center of Photography (ICP) in New York, waar ze heeft gestudeerd na haar opleiding als grafisch ontwerper aan het National Institute of Design in Ahmedabad. Als Singh eind jaren tachtig naar India terugkeert, begint ze met het fotograferen van sociale misstanden in opdracht van tijdschriften en kranten, in de hoop, zoals veel fotografen destijds hoopten, het verschil te kunnen maken. Op dat moment is de activistische en humanistische traditie, nauw verbonden met de fotojournalistiek, nog de heersende norm in de fotografie. Vanuit esthetisch oogpunt draait alles min of meer om ‘het beslissende moment’: het moment waarop in een fractie van een seconde inhoud en vorm op de foto perfect samen vallen.
Begin jaren negentig richt Dayanita Singh haar camera steeds meer op haar eigen omgeving. De serie over de eunuch Mona Ahmed (1989–2001) komt nog voort uit een journalistieke opdracht, maar is beslissend voor Singh om haar eigen weg te gaan en zich los te maken van de in India heersende opvattingen over fotografie. Mona, met wie zij nauw bevriend is geraakt, vormt het uitgangspunt voor een oeuvre waarin de persoonlijke relatie van de fotografe met haar onderwerp, zowel in directe als indirecte zin, centraal staat. Dat geldt ook voor de serie I am as I am (1999) over meisjes in een ashram, een religieuze leefgemeenschap in Benares, waartoe zij door haar familiebanden toegang krijgt en die zij in een intieme serie weet vast te leggen.
Ook in de fotografische vorm maakt Singh een omslag, namelijk door haar kleinbeeld- en middenformaatcamera’s in te wisselen voor een Hasselbladcamera. Het vierkante formaat van deze camera dwingt haar om op een andere manier te gaan kijken en fotograferen: langzamer en preciezer, met nog meer aandacht voor compositie, uitsnede, detail en licht. In die periode ontstaan de formele en monumentale portretseries Ladies of Calcutta (1997–1999) en Bombay (2002), waarin zij de wereld laat zien waaruit zij zelf afkomstig is, die van haar familie en vrienden uit de hogere sociale klassen. Het is een beeld van India dat minder bekend is, van welgestelde vrouwen in hun comfortabele huizen omgeven door traditionele Indiase symbolen en die van de postkoloniale welvaart. Vanaf Go Away Closer (2007) gaat Dayanita Singh steeds vrijer en associatiever te werk. De afwezigheid van mensen manifesteert zich in verlaten kamers en ruimten en in opmerkelijke stillevens van dagelijkse objecten. Ook in haar nieuwste series in kleur, Blue Book (2009) en Dream Villa (2010), zijn mensennadrukkelijk afwezig maar tegelijkertijd alomtegenwoordig in de details en zelfs in de kleur en het licht. De stad vol beweging en bedrijvigheid verandert in een uitgestorven, surreële wereld die een eindeloos scala aan interpretaties en betekenissen mogelijk maakt.
Sent a Letter, het boekproject dat Dayanita Singh in 2007 met Steidl maakt, is een minimuseum dat de bezoeker in de vorm van een doosje met zeven boekjes mee naar huis kan nemen. Elk boekje is een leporello met foto’s van een specifieke reis die voor haar van grote betekenis is geweest, naar Calcutta, Mumbai, Benares, Allahabad, Devigarth en Padmanabhapuram. Een boekje bevat foto’s van haar moeder Nony Singh die ook fotograaf was. Het kleine formaat versterkt de intimiteit van de beelden, maar omdat er geen teksten of bijschriften in staan stelt Dayanita Singh haar particuliere ervaring open voor ieders eigen associaties.
Opening De tentoonstelling wordt op 4 september 2010 tussen 17.00 en 19.00 uur geopend door Dr. Britta Schmitz, Senior Conservator Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof, Berlijn.
