De Gemeenschap was een in Utrecht gevestigd tijdschrift en de gelijknamige uitgeverij van jonge katholieke intellectuelen van 1924 tot en met 1941.
Geschiedenis van het tijdschrift In 1924 werd naast Roeping (literair tijdschrift) het periodiek De Gemeenschap, maandschrift voor Katholieke Reconstructie opgericht. Van 1925 tot en met september 1941 werd het 't leidende literaire tijdschrift voor katholieke jongeren. Gedurende de periode 1925-1933 vormden Jan Engelman, Hendrik Kuitenbrouwer en Willem Maas de redactie. Albert Kuyle was ook vanaf het begin verbonden aan het tijdschrift, aanvankelijk als redactiesecretaris, later als redacteur. Kuyles bijdragen bepaalden in die jaren mede het karakter van het tijdschrift. In 1929 treedt Anton van Duinkerken, die steeds invloedrijker gaat worden, tot de redactie toe. Er ontstaat in die periode ook een scherpe controverse tussen Kuyle enerzijds en Maas en Engelman anderzijds. Kuyle vroeg per 1 november 1932 ontslag, dat eervol werd verleend, ofschoon er op zijn beleid veel kritiek was geleverd.
Na het vertrek van Kuyle keert Jan Engelman in 1934 weer terug. Hij en Anton van Duinkerken worden dan de steunpilaren van het blad. De Gemeenschap gaat in de jaren daarop steeds meer een anti-fascistische koers varen. In Christen en getuige protesteert Van Duinkerken bijvoorbeeld tegen tegen de afzetting van Karl Barth op 23 november 1934 als hoogleraar in Bonn. Jef Last publiceert bijvoorbeeld vanaf het Spaanse Republikeinse front in De Gemeenschap over de katholieke revolutionair José Bergamin, een Spaanse katholieke filosoof die beïnvloed was door Jacques Maritain en die de kant van de republiek had gekozen. Harrie Kapteijns schrijft: 'Het antifascistisch karakter van De Gemeenschap wordt met het nummer duidelijker'. In 1941 sneuvelt het maandblad onder het verschijningsverbod van de Duitse bezetter.
Na de periode 1940-1945 zou Kuyle voor zijn pro-Duitse en antisemitische publicaties uit de oorlog driemaal ter verantwoording worden geroepen.
De uitgeverij De Gemeenschap De uitgeverij De Gemeenschap, voortgekomen uit het gelijknamige tijdschrift, stond vanaf 15 oktober 1925 ook onder leiding van Kuyle. De uitgeverij zou in haar bestaan 144 uitgaven verzorgen. Jozef Cantré zou ook hier 23 van de publicaties illustreren. Kuyle, die met veel beeldende kunstenaars contact hield, was door het directeurschap van de uitgeverij de belangrijkste figuur rondom de uitgeverij De Gemeenschap.
Literatuur . Th. Bijvoet e.a., De Gemeenschap 1935 - 1941, Schrijversprentenboek 24. Nederlands Letterkundig Museum en Documentatiecentrum, 's-Gravenhage 1986. . Lex van de Haterd, Om hart en vurigheid - over schrijvers en kunstenaars van tijdschrift en uitgeverij De Gemeenschap 1925-1941. Uitgeverij In de Knipscheer, Haarlem, 2004. (3 delen) - Deel I : Literair- en kunsthistorische Inleiding op tijdschrift en uitgeverij De Gemeenschap. - Deel II: 21 Portretten van de belangrijkste medewerkers van de Gemeenschap. - Deel III: Fondslijst van De Gemeenschap.. . Harrie Kapteijns, De Gemeenschap, 1925 - 1941. Amboboeken/Utrecht, z.j. . Harry Scholten, Aspecten van het tijdschrift De Gemeenschap, Ambo, Baarn 1978.
Vragen en antwoorden
Niet de informatie gevonden waar u naar zocht? Stel uw vraag aan Kunstbus en wij en/of bezoekers van deze website zullen proberen u verder te helpen!