kunstkanaal











Paul Hindemith

Paul Hindemith geboren Hanau a.M., 16-11-1895, gestorven Frankfurt a.M., 28-12-1963
Duits componist, violist en pedagoog

www.hindemith.org

Hindemith begon in 1902 met vioollessen bij Eugen Reinhardt en in 1904 met regulier muziekonderricht. In 1907 nam hij vioollessen bij Anna Hegner en toen zij Franfurt verliet regelde zij dat Hindemith eerst privé studeerde bij Adolf Rebner en vervolgens met een studiebeurs in het winter semester bij Rebner verder viool kon studeren aan het Dr Hochs conservatorium in Frankfurt. In 1912 begon hij compositie te studeren bij Arnold Mendelssohn en in 1913 compositie bij Bernhard Sekles.

In 1910 trad hij op met zijn broer en zuster in het "Frankfurt Kinder Trio". Hij had al verschillende kamermuziekwerken geschreven.
In 1914 werd hij tweede violist in het Rebner kwartet en in de zomermaanden speelde hij in een kuuroord orkest in Zwitserland.

In zijn conservatoriumtijd componeerde Hindemith zijn eerste werken die een opusnummer dragen (op. 1 t/m 8); na beëndiging hiervan (1917) volgde een korte militaire diensttijd (tot 1918) die in muzikaal produktief opzicht even vruchtbaar was als de vorige jaren.

In 1915 werd Hindemith concertmeester van het Opera Orkest te Frankfurt, hetgeen hij tot 1923 bleef. Op 25 september 1915 stierf zijn vader aan het front in Vlaanderen. Op 26 april had Hindemith zijn eerste uitvoering van het 1. Streichquartett C Dur op. 2 aan het Dr Hochs conservatorium. In de herfst kreeg hij een prijs van 750 mark van de Mendelssohn-Bartholdy Stichting voor zijn strijkkwartet.

Op 28 juni 1916 was de eerste uitvoering van zijn Konzert in Es-Dur für Violoncello und Orchester op. 3 in Frankfurt, met Maurits Frank als solist, het conservatorium orkest en Haitink als dirigent.

In 1917 componeerde hij Drei Stücke für Violoncello und Klavier op. 8, die gepubliceerd werden door Breitkopf & Härtel. Op 13 augustus werd hij opgeroepen tot de "Musketiers". Omdat hij eerst in Frankfurt gestationeerd werd kon hij zijn orkest positie behouden. In 1918 werd bepaald dat hij militaire muziek met het "Resident Infanterie Regiment 222" moest spelen en ging op 16 januari naar naar Tagolsheim (Elzas). Op 5 december werd hij ontslagen van deze verplichting.

Met het Rebner kwartet, waar hij eerst tweede violist en later altist werd, maakte hij zijn eerste kunstreizen in Nederland, Duitsland en Spanje. Na WO I schreef hij zijn eerste opera's: Mörder, Hoffnung der Frauen op. 12 en Das Nusch-Nuschi op. 20, beide in 1921, in welk jaar ook zijn band met de Donaueschinger Musiktage (het belangrijkste Europese muziekfestival van die tijd) ontstond.

In 1921 verliet hij het Rebner kwartet en trad in 1922 toe als medeoprichter en altviolist van het Amar-Kwartet, waarvan hij tot 1929 deel uitmaakte en waarmee Hindmith toernees door heel West Europa maakte.

In deze periode componeerde hij de eerste werken die als representatief voor zijn kunst worden gezien: de liederencyclus Das Marienleben op. 27 (1942), de Concerte op. 36 (1924-27), de opera Cardillac op. 39 (1926).

Op 15 mei 1924 trouwde Hindemith met Gertrud Rottenberg, de dochter van Ludwig Rottenberg eerste kapelmeester van het Opera orkest van Frankfurt.

Hindemith Cello Sonata Concertgebouw door Josetxu Obregon
In 1927 werd hij leraar compositie aan de Berlijnse hogeschool voor muziek, wat hij in totaal tien jaar lang bleef. Hij maakte in zijn eerste jaren in Berlijn als pedagoog speciale studie van oude instrumenten, als bespeler van de viola d'amore gaf hij vele recitals en hij componeerde een groot aantal werken voor leken- en schoolmuziek, dat zijn hoogtepunt bereikte in de Plöner Musiktag (1932).

In maart 1932 nam Hindemith deel aan een congres voor Arabische muziek in Cairo; naast hem werden door de Egyptische regering onder andere ook Erich M. von Hornbostel, Curt Sachs, Johannes Wolf, Béla Bartók en Alois Hába uitgenodigd.

Alles wat nieuw en experimenteel was boeide Hindemith en hij componeerde voor, mechanisch klavier, mechanisch orgel, trautonium, grammofoon als autonoom instrument, en hij drong door in de vraagstukken van de 'Zeitoper': de actuele opera van muziek en tekst, die naar men toen algemeen hoopte, de muziekdramatische kunst uit haar impasse zou helpen (Hin und zurück op.45a, 1927; Neues vom Tage, 1929).

In deze jaren was Hindemith vooral onder de Duitse jongeren enorm populair, maar in andere kringen wekte hij weerstand en de pers van de nationaal socialistische partij begon al snel een campagne tegen hem. Een campagne die grote belangstelling wekte in binnen- en buitenland en culmineerde in december 1934 toen Hindemith door propagandaminister Joseph Goebbels in zijn rede in het Sportpaleis van Berlijn bespot werd en een "atonalen Geräuschemacher" genoemd werd. De openbare uitvoering van zijn werken werd verboden en hij werd uit zijn functie aan Hochschule ontheven.

Hij liet zich hierdoor niet uit het veld slaan en bleef tot 1938 in Berlijn van waaruit hij verschillende reizen en toernees ondernam. Hij diende de Turkse regering van 1934-37 jaarlijks van advies inzake de opbouw van het muziekleven en vanaf 1937 ondernam hij jaarlijks concertreizen naar de VS. In 1934 in Lenzberch in het Scwarzwald schreef hij de opera Mathis der Maler. Tussen 1934-36 schreef hij het eerste deel van zijn geschrift Unterweisung im Tonsatz.

In 1938 verliet Hindemith Duitsland en woonde tot 1940 in Zwitserland. Hier componeerde hij het ballet Nobilissima Visione en een groot aantal kamermuziekwerken, evenals het tweede deel van Unterweisung im Tonsatz.

Van 1940-53 woonde Paul Hindemith in de VS en kreeg een aanstelling als professor compositie aan de Yale Universiteit. In deze periode schreef hij twee symfonieën, drie balletten, de definitieve versie van het Marienleben, koor- en kamermuziekwerken (waaronder het requiem When lilacs last in the dooryard bloom'd, op tekst van Whalt Whitman en het pianowerk Ludud tonalis), twee theorieboeken (Traditional Harmony en Elementary training for musicians) alsook de studie A composers world.
Op 11 januari 1946 werd Hindemith Amerikaans Staatsburger en ondernam een concertreis naar Mexico in juni.

Vanaf 1951 gaf hij eveneens colleges musicologie aan de universiteit van Zürich en wijdde hij zich als uitvoerend kunstenaar vooral aan het dirigeren, met toernees en gastdirigent-schappen in West Europa, Zuid-Amerika en de VS.

Vanaf 1953 vestigde hij zich weer in Zwitserland. Op 7 april 1954 vond de uitvoering plaats van de herziene versie van de opera Neues vom Tage in Napels onder directie van Paul Hindemith. Op 23 juni kreeg hij een ere doctoraat van de universiteit van Oxford.

Op 9 oktober 1955 werd Hindemith de Sibelius Prijs toegekend in Helsinki. In 1957 stopte hij met zijn lesactiviteiten in Zürich en in 1958 werd hem de Kunstpreis van de provincie Nordrhein-Westfalen toegekend.

In mei 1963 werd hem de Prix Balzan toegekend in Rome. In oktober maakte hij een concertreis door Italië en trad op 9 november op met het Wiener Philharmoniker. Op 12 november dirigeerde Hindemith de wereldpremière van de Messe in de Piaristenkirche in Wenen. Op 24 november werd hij ziek in Frankfurt tijdens een reis naar Berlijn en Hindemith stierf op 28 december in Frankfurt. Zijn vrouw, Gertrud Hindemith, stierf op 13 maart 1967.

Hindemith wendde zich in zijn composities weliswaar af van de majeur-/mineur-tonaliteit, maar tegelijkertijd distantieerde hij zich van de twaalftoontechniek alsook van de atonaliteit of elektronische muziek. Zijn devies luidde: "Ook in het wildste gewoel van klanken moet nog orde en regel bestaan". Hij creëerde een nieuwe indeling van de twaalf chromatische tonen.
Hindemith beschikte over een enorme ambachtelijke en technische kennis. Zijn ritmiek is meestal gelijkmatig vloeiend en georiënteerd op J.S. Bach. Bovendien bedient hij zich van de contrapuntische vormen van Bach en legt een bijzondere voorliefde voor de variatiekunst aan de dag.

De componist, die in zijn jeugdwerken werd beïnvloed door Reger, Brahms, Wolf en Mahler, gebruikte elementen uit het Gregoriaans, de Nederlandse polyfonie, het concerto grosso, de klassieke sonate en uit de laat-romantiek en combineerde deze met zijn nieuwe tonaliteit.










privacybeleid