Speeldoos
Apparaat (ook muziekautomaat) dat mechanische muziek kan voortbrengen.
Een speeldoos is een muziekinstrument dat behoort tot de lamellofonen dat na opwinden een melodietje ten gehore brengt.
Op de trommel, die door een veer in beweging gebracht wordt, zitten pinnetjes die, doordat ze reepjes metaal aanraken, de toon en het ritme bepalen. De reepjes zitten op een kam en zijn tot steeds toelopende lengtes uitgezaagd, waardoor elk een andere toonhoogte heeft.
De eerste trommels met pinnetjes werden gemaakt door een klokkenluider in Vlaanderen in de 14e eeuw. Deze pinnen dreven hamers aan die op de klokken sloegen.
De speeldoos ontwikkelde zich uit de speelwerken in horloges en klokken. De uitvinding van de speeldoos wordt toegeschreven aan de klokkenmaker Antoine Favre-Salomon te Genève in 1796.
In Zwitserland werd in het eerste kwart van de 19de eeuw de ronddraaiende messing cilinder ontwikkeld, waarop pennen zijn aangebracht die de tanden van een metalen kam aantokkelen (cilinder-speeldoos) waardoor het mogelijk werd om meer gecompliceerde melodieën ten gehore te brengen.
Gedurende de 19e eeuw werden verschillende elementen toegevoegd aan het mechaniek.
In het laatst kwart van de 19de eeuw verschijnen de speeldozen met verwisselbare stalen platen.
De ontwikkeling van apparaten die op commando automatisch muziek ten gehore kunnen brengen is het thema van het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement in Utrecht.
Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Speeldoos.
privacybeleid